رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان غربی با اشاره به معرفی ارقام اصلاح‌شده در بخش کشاورزی و گسترش شیوه های نوین، از رویکرد دانش‌بنیان، فن آورانه و مبتنی برحفاظت از منابع برای تولید حداکثری با کمترین مصرف آب در اراضی کشاورزی خبر داد.

به گزارش ایرنا کشاورزی به عنوان محور توسعه آذربایجان‌غربی، این روزها با تکیه بر دانش متخصصان در مرکز تحقیقات و آموزش جهاد کشاورزی و منابع طبیعی استان، دستخوش تغییری بنیادین شده است. کاهش مصرف آب، افزایش بهره‌وری و شناسایی گونه‌های مقاوم، سه رکن اصلی این تحول علمی هستند.

اسماعیل علیزاده، رئیس این مرکز در گفت‌وگو با ایرنا، ابعاد این جهش پژوهشی را تشریح کرد.

ایرنا: محور اصلی فعالیت‌های مرکز شما در جهت مدیریت بحران آب و افزایش بهره‌وری چیست؟

علیزاده: نگاه‌ها به کشاورزی تغییر کرده است و برهمین اساس در حوزه‌های «حفظ منابع پایه»، «به‌نژادی و به‌زراعی» و «مدیریت آفات»، فعالیت‌هایمان را بر پایه کاهش نیاز آبی متمرکز کرده‌ایم.

تحقیقات ما مستقیما به معرفی ارقام اصلاح‌شده‌ای منجر می‌شود که علاوه بر مقاومت در برابر خشکی و آفات، نیاز آبی کمتری دارند. این یعنی کشاورز با همان میزان آب یا حتی کمتر، تناژ محصول بیشتری برداشت می‌کند.

همچنین برای مدیریت بهینه منابع آبی در اراضی شیب‌دار، «طراحی سامانه سطوح آبگیر باران با فیلتر سنگریزه‌ای برای کاشت نهال» را عملیاتی کرده‌ایم که گامی موثر در استفاده حداکثری از نزولات جوی است.

ایرنا: در یکی از استراتژیک‌ترین محصولات استان یعنی «چغندرقند»، چه اقداماتی برای کاهش مصرف آب انجام شده است؟

علیزاده: آذربایجان‌غربی قطب چغندرقند کشور است. موفقیت ما در این حوزه نتیجه هم‌افزایی تحقیقاتی است؛ ما با معرفی بذرهای اصلاح‌شده مانند ارقام «دنیا» و «یلدا» که با اقلیم منطقه سازگارترند، دوره رشد گیاه و مصرف آب را مدیریت کرده‌ایم.

در کنار آن، با ترویج روش‌های آبیاری تحت‌فشار و پایش مستمر آفات برای جلوگیری از هدررفت محصول، بازدهی را به حداکثر رسانده‌ایم. وقتی آفات به درستی مدیریت شوند، تنش به گیاه کمتر وارد شده و نیاز گیاه به آبیاری بی‌رویه برای جبران استرس کاهش می‌یابد.

ایرنا: دستاوردهای پژوهشی مرکز در سه سال اخیر در راستای سازگاری با اقلیم و حفظ منابع چه بوده است؟

علیزاده: ما در سه سال اخیر بر شناسایی و ثبت گونه‌های ناشناخته و مقاوم تمرکز ویژه‌ای داشتیم. شناسایی ۲۲۰ گونه در حال انقراض و معرفی گونه‌های جدید کنه و قارچ‌های عامل بیماری شانکر سیب (از جنس Cytospora)، بخشی از این فعالیت‌هاست.

علاوه بر این، در حوزه باغبانی نیز ارقام جدید سیب از جمله «نوبران، بهاران، تابان، خرداد، سرخین، شمین، زاگرس، نیما، جابان، بکران و مرداد» را معرفی کرده‌ایم.

همچنین در حوزه زراعت، ارقام گندم، جو و نخود مناسب مناطق سردسیر و «نقشه مناطق مستعد کشت زعفران» را با هدف جایگزینی محصولات با نیاز آبی کم تهیه کرده‌ایم تا کشاورزان به سمت کشت‌های سودآور و کم‌آب‌بر سوق یابند.

ایرنا: چه برنامه‌ای برای انتقال این دانش به مزارع و کاهش فاصله بین آزمایشگاه و زمین دارید؟

علیزاده: طرح‌های «محقق معین» و «یاوران تولید» پل اصلی ما برای کاهش اتلاف منابع در مزرعه است. محققان ما در مزارع حاضر می‌شوند و چهره‌به‌چهره، روش‌های نوین آبیاری، زمان دقیق کشت و نحوه استفاده از ارقام مقاوم را به کشاورزان آموزش می‌دهند.

این حضور میدانی باعث شده راهکارهای اصلاحی سریع‌تر اعمال شود. برنامه‌های آتی ما نیز تمرکز بر «کشاورزی دانش‌بنیان» با استفاده از هوش مصنوعی و پهپادها برای پایش دقیق مزارع است؛ چرا که با پایش دقیق می‌توانیم به صورت دقیق به همان میزان آب و نهاده‌ای که گیاه نیاز دارد، مصرف کنیم و جلوی اسراف را بگیریم.

شناسایی ژن‌های جدید و استفاده از کنترل بیولوژیک آفات به جای سموم شیمیایی نیز بخشی از نقشه راه ما برای دستیابی به کشاورزی پایدار، ارگانیک و کم‌مصرف در سال‌های پیش رو است.

به گزارش ایرنا این مرکز دارای ۱۰ بخش تحقیقاتی و هشت ایستگاه تحقیقاتی فعال است و بیش از ۳۸ عضو هیئت علمی، ۱۲ محقق و ۶ نیروی نخبه جدیدالاستخدام در بخش‌های مختلف تحقیقاتی این مجموعه فعالیت دارند.

این استان دارای بیش از ۲۳۰ هزار بهره بردار بخش کشاورزی با بیش از ۸۴۰ هزار هکتار زمین زراعی و باغی است که سالانه بیش از ۶.۵ میلیون تن انواع محصولات کشاورزی را تولید و روانه بازار مصرف می‌کنند.