همزمان با افزایش اهمیت مبادلات منطقه‌ای و نقش مرزها در اقتصاد کشور، آذربایجان‌غربی به دلیل همجواری با سه کشور ترکیه، عراق و جمهوری خودمختار نخجوان و قرار گرفتن در مسیرهای مهم ترانزیتی، به یکی از کانون‌های اصلی دیپلماسی اقتصادی و تجارت خارجی ایران تبدیل شده است؛ ظرفیتی که کارشناسان و مسئولان بر ضرورت تقویت زیرساخت‌های حمل‌ونقل و حمایت‌های ملی برای بهره‌گیری حداکثری از آن تأکید دارند.

تحولات اقتصادی و ژئوپلیتیکی سال‌های اخیر نشان داده است که مرزها دیگر تنها خطوط جغرافیایی نیستند، بلکه به دروازه‌های راهبردی برای توسعه تجارت، صادرات و تعاملات اقتصادی کشورها تبدیل شده‌اند.

در این میان آذربایجان‌غربی با برخورداری از حدود یک هزار کیلومتر مرز مشترک با ترکیه، عراق و جمهوری خودمختار نخجوان و وجود چندین پایانه مرزی، یکی از مهم‌ترین حلقه‌های ارتباطی ایران با بازارهای منطقه‌ای و حتی اروپایی به شمار می‌رود.

وجود پنج پایانه رسمی و یک پایانه غیررسمی مرزی، ظرفیت‌های ترانزیتی و موقعیت جغرافیایی ویژه سبب شده این استان در سال‌های اخیر به یکی از محورهای مهم سیاست‌های اقتصادی و دیپلماسی تجاری کشور تبدیل شود؛ موضوعی که مسئولان استانی و ملی نیز بر آن تأکید دارند.

استاندار آذربایجان‌غربی در همین زمینه با اشاره به نقش راهبردی مرزهای استان معتقد است که این استان به دلیل همسایگی با سه کشور مهم به ستون فقرات مراودات اقتصادی و دیپلماسی تجاری کشور تبدیل شده است.

رضا رحمانی در گفت و گویی با ایرنا افزود: با توجه به شرایط اقتصادی کشور و اهمیت تبادلات خارجی، همه ظرفیت‌های استان بسیج شده تا علاوه بر تأمین نیازهای داخلی، نقش مؤثری در چرخه اقتصاد ملی ایفا کند.

وی با بیان اینکه سهم قابل توجهی از واردات کشور از طریق مرزهای آذربایجان‌غربی انجام می‌شود، ادامه داد: مرزهای این استان جز فعال ترین مرزهای کشور هستند و که این ظرفیت باید برای سایر استان ها و مناطق کشور مورد استفاده قرار گیرد و به ویژه تولیدکنندگان برای تامین مواد اولیه خود استفاده کنند.

رحمانی یادآور شد: کالاهای اساسی، اقلام دارویی، نهادهای دامی و سایر مایحتاج مورد نیاز کشور می تواند از مرزهای استان وارد شود.

استاندار آذربایجان غربی اضافه کرد: توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و ترانزیت در این استان ضرورتی جدی است و انتظار می‌رود اعتبارات ملی برای تکمیل پروژه‌های زیرساختی تخصیص یابد.

ضرورت تقویت کریدورهای ترانزیتی

رحمانی خاطرنشان کرد: آذربایجان‌غربی در مسیر چند کریدور مهم ترانزیتی قرار دارد که از جمله آنها می‌توان به محورهای خوی ـ رازی، ایواوغلی ـ بازرگان و نقده ـ تمرچین اشاره کرد؛ مسیرهایی که نقش مهمی در اتصال ایران به بازارهای ترکیه، عراق و اروپا دارند.

استاندار آذربایجان‌غربی با اشاره به اهمیت این مسیرها گفت: این محورهای مواصلاتی از نظر اقتصادی، تجاری و ترانزیتی اهمیت بالایی دارند اما با وجود این جایگاه راهبردی، تاکنون کمک قابل توجهی از محل اعتبارات ملی یا منطقه آزاد ماکو به آنها اختصاص نیافته است.

رحمانی اضافه کرد: در صورت تأمین منابع مالی، برخی از این طرح‌های راهسازی حتی قابلیت تکمیل در سال جاری را دارند و می‌توانند تحولی جدی در حوزه حمل‌ونقل و تجارت منطقه ایجاد کنند.

وی همچنین توسعه زیرساخت‌های ریلی را از دیگر اولویت‌های استان دانست و افزود: اتصال خط ریلی ارومیه به رشکان و قره‌تپه باید با سرعت بیشتری دنبال شود و در کنار آن ایجاد باراندازها و مراکز لجستیکی نیز ضروری است، چراکه بدون این زیرساخت‌ها بهره‌برداری کامل از ظرفیت راه‌آهن امکان‌پذیر نیست.

دیپلماسی استانی؛ حلقه مکمل اقتصاد مرزی

نماینده ویژه وزیر امور خارجه که این هفته به آذربایجان غربی سفر کرده بود، با اشاره به جایگاه آذربایجان‌غربی در سیاست خارجی ایران، این استان را نمونه موفقی از «دیپلماسی استانی» دانست و تاکید کرد که در کنار توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل، دیپلماسی فعال با کشورهای همسایه نیز یکی از عوامل کلیدی در بهره‌گیری از ظرفیت‌های مرزی به شمار می‌رود.

حمیدرضا دهقانی گفت: آذربایجان‌غربی از ظرفیت‌های راهبردی سیاسی، اقتصادی و امنیتی برخوردار است و با تکیه بر همین مزیت‌ها توانسته اقدامات مؤثری در حوزه توسعه تجارت مرزی و مراودات اقتصادی با همسایگان انجام دهد.

وی برگزاری همایش بین‌المللی «اینوا» در استان را نمونه‌ای موفق برای جذب سرمایه‌گذاری بیان کرد و افزود: سرمایه‌گذاری همانند خون در رگ‌های تولید است و بدون آن هیچ فعالیت اقتصادی به نتیجه نمی‌رسد.

به گفته دهقانی، دستگاه دیپلماسی کشور آماده است با تسهیل ارتباطات تجاری با کشورهایی مانند چین، عراق، ترکیه، افغانستان و امارات، زمینه گسترش فعالیت‌های اقتصادی استان را فراهم کند.

نقش مرزهای شمالغرب در اقتصاد ملی

امام جمعه ارومیه و نماینده ولی فقیه در آذربایجان غربی هم با اشاره به ظرفیت‌های پیدا و پنهان آذربایجان غربی در توسعه تجارت مرزی و دیپلماسی اقتصادی خاطرنشان کرد: آذربایجان‌غربی به دلیل موقعیت مرزی و همسایگی نزدیک خود را کشورهای ترکیه، عراق و جمهوری نخجوان، جغرافیای مناسب و برخورداری از نیروهای انسانی توانمند، ظرفیت بالایی در حوزه دیپلماسی بازرگانی، صادرات و اقتصاد دارد و می‌تواند در عرصه‌های کلان اقتصادی کشور نقش‌آفرین باشد.

حجت الاسلام والمسلمین سید مهدی قریشی معتقد است که در شرایطی که اقتصاد ایران بیش از گذشته نیازمند توسعه صادرات، جذب سرمایه‌گذاری و گسترش تجارت منطقه‌ای است، استان‌های مرزی می‌توانند به موتور محرک این فرآیند تبدیل شوند.

وی اضافه کرد: در این میان آذربایجان‌غربی با برخورداری از ظرفیت‌های طبیعی، گردشگری، نیروی انسانی و موقعیت ممتاز جغرافیایی، می‌تواند نقش مهمی در تقویت اقتصاد ملی ایفا کند.

به گزارش ایرنا با توجه به مجموعه این ظرفیت‌ها، بسیاری از کارشناسان معتقدند اگر توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل، تقویت کریدورهای ترانزیتی و گسترش دیپلماسی اقتصادی به صورت همزمان دنبال شود، آذربایجان‌غربی می‌تواند به یکی از مهم‌ترین حلقه های اتصال تجاری و لجستیکی ایران در منطقه تبدیل شود؛ جایگاهی که نه تنها اقتصاد استان بلکه بخش مهمی از اقتصاد ملی را تحت تأثیر قرار خواهد داد.